استاد علی صفایی حائری عین صاد
 
پایگاه مؤسسه فرهنگی هنری لیلة القدر

اصول اساسی در پرورش اخلاقی – تربیتی انسان با تاکید بر دیدگاه استاد صفایی (5)

مؤلف: آزاده علی نژاد

تاریخ ثبت: 03 / 12 / 1392

موضوع: تحقیق موضوعی آثار استاد

9- اصل سعی و سرعت و اعتدال:

سعی: هر انسانی می تواند به عالی ترین قله های انسانیت دست یابد. مهم مقدار استعداد ها نیست تا کسی بگوید ما کمتر از بقیه داریم. چون آنهایی که در گذشته به اوج قله های انسانیت رسیده اند در مقدار استعدادها و سرمایه ها متفاوت بودند اما آنچه را که داشتند خرج کردند و به جریان انداختند.

« آنچه آدمی را بالا می برد، نه سرمایه است و نه عمل. بلکه سعی اوست. سعی یعنی نسبت عمل به سرمایه. به طور مثال کسی که صد تومان دارد و از این مقدار، 10 تومان آنرا انفاق می کند باکسی که 1000 تومان دارد و 100 تومانش را انفاق می کند سعی شان یکی است. گرچه عمل هایشان متفاوت است این قرآن است که می گوید: لیس للانسان الا ماسعی» ( حرکت ).

آنچه به انسان رفعت می دهد بسته به مقدار سعی اوست نه عمل او. که عمل وابسته به شرایط و امکانات آدمی است ولی سعی در هر مقدار از استعداد و توانایی اوست و بر اساس همین معیار سعی است که مسئولیت ها و تکالیف و بازخواستها و پاداش ها هم شکل می گیرد که در آن دنیا با توجیهِ نمی دانستیم نمی توان از زیر بار مسئولیت فرار کرد و چرا که گفته می شود می توانستی بدانی و ندانستی. پس اساس ارزیابی تکالیف بر مبنای نسبت توانایی به سرمایه یعنی توجه به ملاک سعی آدمی است.

« سرعت: یعنی علاوه بر اینکه انسان باید سعی لازم و کافی را داشته باشد این سعی را به موقع و درست و در لحظه مناسب باید انجام دهد. چنانچه خیلی ها برای امام جان دادند اما تعداد اندکی در پیشاپیش امام جنگیدند و به شهادت رسیدند.

اعتدال:  انسان علاوه بر توجه به سعی و سرعت در اعمال و رفتار خود باید از حدود هم تجاوز نکند و به تعبیر امام صادق (ع): خیلی ها باطل را با باطل کوبیدند یعنی از حدود خود فراتر رفتند و گمراه شدند. اعتدال، نیاز به احاطه و میزان دارد؛ آن ها که مستند عمل می کنند اما بر تمام ادله احاطه ندارند گمراه می شوند و آن ها که احاطه دارند و با استحسان و خوش آیندها راه می روند گم راه ترند چرا که با آگاهی ها به ضلالت رسیده اند و با توجه کوری را خریده اند » (نامه های بلوغ).

پس در رشد و پرورش اخلاقی، انسان برای نجات و رهایی و اصلاح باید به سعی و سرعت و اعتدال در اخلاقیات و خلقیات توجه داشته باشد و همچنین مربی هم به اندازه سعی متربی، به او نمره و پاداش دهد نه به اندازه عمل و رفتار او. که توجه به عمل ها و حاصل عمل ها بدون توجه به سرمایه و استعداد اولیه انسان، او را مغرور و خودخواه می سازد.

برای استفاده بهتر و راحت تر از سیستم نظردهی لطفا وارد سیستم شده یا از طریق این فرم ثبت نام کنید.

نام*:    ایمیل*:  
نظر*:
  کد امنیتی: