استاد علی صفایی حائری عین صاد
 
پایگاه مؤسسه فرهنگی هنری لیلة القدر

رابطه‏ دين و اخلاق‏(۲)

مؤلف: استاد علی صفایی حائری

تاریخ ثبت: 18 / 09 / 1396

موضوع: اخلاق

منبع: نظام اخلاقی اسلام، ص۲۹.

با توجه به تبيين مفاهيم و اصطلاحاتى كه گذشت، با اين توجه كه اگر دين را به معناى احكام بگيريم، به معناى وحدت احكام اخلاقى و احكام دينى خواهد بود و رابطه دين و اخلاق اين‏‌طور معنا مى‌‏شود.

و اگر دين را به معناى اعتقاد به مبداء و معاد و جزاء و پاداش بگيريم، رابطه متحول و متزلزلِ مبانى اخلاق و جريان‏‌هاى دينى در طى دوره‌‏ها و شرايط و فرهنگ‌‏هاى مختلف برقرار خواهد شد.

در واقع اگر دين به اعتقادات و عبادات و اخلاقيات تفسير شود و اعتقاد به مبداء و معاد در جزاء و پاداش مؤثر باشد، ناچار به نوعى ارتباط متزلزل ميان اخلاق و دين مى‌‏رسيم كه بر اساس تحول شرايط و دوره‏‌هاى عقلى و علمى و دوره‌‏هاى تاريخى و حوزه‌‏هاى جنسى و اقتصادى، وضعيت متفاوتى خواهد داشت و چه بسا به تناقض در اديان تعبير شود.

اما اگر دين به معناى هدايت و معرفتى باشد كه بر گرايش و احساس و اعتقاد و عمل تأثير مى‌‏گذارد و با نظام تربيتى و نظام معرفتى به نظام اخلاقى مى‌‏رسد، در اين صورت وضع عوض خواهد شد؛ چون نظام اخلاقى دينى با تركيبى از معرفت و محبت و نيت و عمل و عادت به تبديل رذائل مى‌‏پردازد و ديگر دستور نمى‌‏دهد، كه زمينه مى‌‏سازد و بهره مى‌‏گيرد و در هنگام شكست به توبه و شفاعت و جبران مى‌‏پردازد.

در واقع هر مرحله از اسلام و ايمان و تقوا و احسان و اخبات و سبقت و قرب و لقاء و رضوان با احكام و روش‏‌ها و انگيزه‌‏ها و مبانى متفاوتى همراه است كه در واقع تحول در مبانى و انگيزه‏‌ها به تحول در تكاليف و احكام و برخوردها مى‌‏انجامد؛ چه با خود و چه با ديگران، چه با فكر و خيال و وهم و خوف و حزن و اميد و يأس خود و يا ديگران.

دين با اين مبانى به تركيب معرفت و عشق و نيت و عمل سالم و مستمر با واقعيت صفات و حالات و رفتارهاى آدمى روى خواهد آورد و او را به داد و ستد مستمر و رشد و خسر مستمر نزديك خواهد ساخت.

 

برای استفاده بهتر و راحت تر از سیستم نظردهی لطفا وارد سیستم شده یا از طریق این فرم ثبت نام کنید.

نام*:    ایمیل*:  
نظر*:
  کد امنیتی: