استاد علی صفایی حائری عین صاد
 
پایگاه مؤسسه فرهنگی هنری لیلة القدر

مروری بر زیارت عاشورا-قسمت دوم

مؤلف: حجت الاسلام والمسلمین غنوی

تاریخ ثبت: 05 / 09 / 1391

موضوع: آثار شاگردان استاد

زیارت؛ سؤالات و شبهات

نهاد دینی زیارت اولیاء دین در ارتباط با عوام در خطر آلودگی به خرافات قرار داشت. ارتباط با علمای دین ­توانست این نهاد را تا حد زیادی از این آلودگی مصون نگاه دارد ولی شرائط تقیه و کمبودها و کم­کاری­ ها به پیدایش رفتارهایی منجر شد که به دین استنادی نداشت. این رفتارها در نزد برخی به عنوان رفتارهای مذهبی تلقی شده، انتقادات بسیاری را در پی داشت. البته در این نقدها غرض­ورزی­ های متعصبانه و ناآشنایی با روح و هدف زیارت نقش بسیاری بازی می­کرد.

شبهه­ ها و سؤال­ ها در خصوص زیارت چند دسته­ اند؛ برخی اصل زیارت را نشانه گرفته­ و برخی دیگر روایات مربوط زیارت­ ها و ثواب­ های ذکر شده در آن­ها را به باد انتقاد می­ گیرند. بعضی نیز اصل زیارت را می­ پذیرند ولی بر سند و متن بسیاری از زیارتنامه­ ها  مانند زیارت جامعه و زیارت عاشورا خرده­ می­گیرند. در این بخش به بررسی این همه می­ پردازیم.

اصل زیارت

1. عدم مشروعیت زیارت؛

زیارت مردگان در دین ریشه­ ای ندارد و بدعت است. آری رفتن به قبرستان و قرائت فاتحه برای ایشان وارد شده است ولی این گفتگوهای با اموات و استدعاء از ایشان و توسل، نوعی شرک است و منطقی ندارد،   

2. عدم امکان آن پس از مرگ؛

در مزار چیزی وجود ندارد و ا گر هم هست اختصاص به آنجا ندارد(اشکال اخیر از شبهات بی­ فائدگی زیارت هم می­ تواند قلمداد گردد)،

3. بی فائدگی؛

با مرگ هر نوع توانمندی از بشر سلب می­ شود و این درخواست­ ها از غیر خدا اثری ندارد، همه چیز دست خداست و از او باید خواست.

4. وجود جایگزین­ های مناسب و مفیدتر؛

سفرهای زیارتی هزینه­ های کلانی می­ برد که به جای آن می­توان دست بی­ نوایی را گرفت و درد دردمندی را علاج کرد. افزون بر این در سفرهای زیارتی در خارج کشور هزینه­ های انجام شده غالباً به جیب دشمنان شیعه می­ رود که جز در فرض وجوب زیارت توجیهی ندارد.

5. آثار نامناسب اجتماعی و سیاسی؛

رفتارهای برخی از مردم به هنگام زیارت در نزد بسیاری از مسلمین شرک آمیز تلقی شده و تأثیر منفی وسیعی دارد و در عصری که نیازمند به حفظ وحدت در برابر دشمنان هستیم اجتناب از زیارت سوء تفاهم­ ها را می­ کاهد.

 روایات ثواب زیارات

1. بسیاری از روایات ثواب زیارت با عقل ناسازگار هستند، آخر چگونه می­توان پذیرفت که عبادتی مانند زیارت امام حسین(ع) از دو هزار بار جهاد در راه خدا برتر باشد.

2. این روایات با آموزه­ های مسلم دینی منافات دارند، در روایات بسیاری شهید از برترین چهره­ ها در نزد خدا برشمرده شده است آیا می­ توان بر اساس روایت زیارت عاشورا پذیرفت که کسی اگر زیارت عاشورا را بخواند در اجر با شهدای کربلا همسان خواهد بود؟ همچنین مسلّم است که زیارت امام حسین(ع) در کربلا از با فضیلت­ ترین اعمال است در این صورت چگونه می­ توان روایاتی را توجیه کرد که زیارت عبدالعظیم حسنی در شهر ری را هم­ ردیف با زیارت اباعبدالله می­ شمارد؟  

3. فضائل ذکر شده در زیارت­های مختلف با یکدیگر نیز سازش ندارند مثلاً در برخی روایات ارزش زیارت با درجه مزور مرتبط شده حال آنکه در ثواب زیارت عبدالعظیم حسنی وارد شده که این عمل با زیارت اباعبدالله همسنگ است.

زیارت نامه ­ها

1. بسیاری از این زیارتنامه­ ها مانند زیارت جامعه و زیارت عاشورا سند ضعیفی دارند و صدور آنها از معصوم معلوم نیست.

2. این متون مشتمل بر مطالب غلو آمیز و منافی با اعتقادات ما در خصوص ائمه است مروری بر زیارت جامعه و حتی زیارت عاشورا این خروج از حد اعتدال را نشان می­دهد.

3. وجود مطالب تفرقه انگیز در این زیارتنامه­ ها خصوصاً زیارت عاشورا که به شکلی تقریباً واضح به شیخین و لعن آنها می­ پردازد.

4. رسوخ برخی مطالب کذب یا لااقل مشکوک در این متون که در بحث از زیارتنامه­هایی مانند زیارت ناحیه مقدسه و برخی دیگر از زیارت­های امام حسین مطرح شده است.

5. زیارت گفتگوهای دوستانه و عاشقانه میان یک زائر و مولای اوست و این گفتگوهای دوستانه نیازمند متن­ های کلیشه­ ای نیست و در زمزمه­ های خود­جوش زیباتر شکل می­ گیرد.  

زیارت عاشورا

در خصوص زیارت عاشورا هم شبهات فوق و هم شبهات ویژه مطرح است.شبهاتی از قبیل :

1. فقدان سند معتبر برای این زیارت نامه؛

2.صراحت در لعن و نام بردن از ملعونین به صورت کاملاً متفاوت با سایر زیارتنامه­ ها؛

3. اضطراب در متن و عدم انسجام مطالب مندرج در زیارت؛  

مورد توجه منتقدین قرار گرفته است.

قسمت بعدی



 

 

برای استفاده بهتر و راحت تر از سیستم نظردهی لطفا وارد سیستم شده یا از طریق این فرم ثبت نام کنید.

نام*:    ایمیل*:  
نظر*:
  کد امنیتی: