استاد علی صفایی حائری عین صاد
 
پایگاه مؤسسه فرهنگی هنری لیلة القدر

مدیریت انسان از منظر دین - قسمت بیستم(آخر)+لینک دانلود فایل

مؤلف: حجت‌الاسلام و المسلمین داوود پارسا

تاریخ ثبت: 22 / 11 / 1391

موضوع: اقتباس از آثار استاد

 

3 -مهارت مدیریت زمان :

حضرت علی(ع) با توجه به موقعیت زمان در برنامه ریزی از تقسیم وقت به محدوده های مشخص سخن به میان می آورد:«مؤمن باید شبانه روز خود را به سه قسمت تقسیم نماید،زمانی برای نیایش و عبادت پروردگار،زمانی برای اشتغال و فعالیت و تأمین زندگی و زمانی برای استراحت و واداشتن نفس به لذات حلال و زیباییهای مطلوب معقول و مشروع».

امروزه زمان و زمان شناسی را الفبای برنامه ریزی می دانند. اساس مدیریت زمان بر اثر بخشی اوقات استوار است. آیا از خود پرسیده اید:

چرا بعضی کارها در بعضی زمان ها بهتر صورت می پذیرد؟

چرا بعضی فعالیت ها در زمان های خاص بهینه تر نتیجه می دهد؟

چرا بعضی زمان ها برای بعضی تلاش ها لذتبخش تر است؟

پاسح: از نظر برنامه ریزان بسیار روشن است. انسان در ساعانی از روز از نظم بیولوژی و آناتومی جسمی، فعال تر و توانا تری بر خوردار است.اگر در این ساعات برنامه ریزی بهینه داشنه باشد،اصطلاحا می گویند «تسلط بر زمان» دارد. بدین سبب برخی پژوهشگران معتقد ند تسلط بر زمان و  مدیریت زمان در برنامه ریزی زمان، تنها رمز موفقیت به شمار می آید.  نباید فراموش کنیم زمان در گذر است و فرصت ها،به استناد سخن امیر المؤمنین علی(ع)چون ابر می گذرد: ،پس فرصت های نیک را غنیمت شمارید.

«الفرصة تمر کمر السحاب فانتهزوا فرص الخیر[1]».

ژان ژاک روسو در کتاب قراداد اجنماعی، می نویسد«انسان آزاد آفریده شده ولی همه جا در زنجیر بسر می برد.»

این زنجیر ها تا حدود زیادی توسط ما انسان ها بافته شده است. دنسان به دلیل واپسگرایی،تنبلی،ترس،بی برنامگی،باقی ماندن در وضع موجود و عدم جست و جوی وضعیت مطلوب جهت رسیدن یه وضع موعود این زنجیر را به گردن خود می افکند و عمر پر بهای خویش را نابود می سازد. بعضی از ما در کشتن زمان مهارت فوق العاده داریم و شاید هرگز برایمان قابل تصورنیست که می توان از زمان موجود حتی دو برابر ظرفیت واقعی اش استفاده کرد؛ یعنی می توان از بیست و چهار ساعت ،چهل و هشت ساعت آفرید.برای دستیابی بدین مهم برداشتن قدم های زیرضرورت دارد

گام های مؤثر در مدیریت زمان

گام اول، تصویر واقعی:

 از 24 ساعت بارها و بارها انفاق افتاده است که در یک لحظه متوجه شده این هفت روز هفته به پایان رسیده است.یعنی روز جمعه حسرت شنبه تا پنجشنبه را خورده ایم و با یک حساب سر انگشتی دریافته ایم زمان زیادی از 816 ساعت یک هفته هرز رفته یا ضایع شده است چرا؟ چون:  

الف) تا کنون نگاه ما به زمان،روز، هفته و ماه بوده است.

ب) در تقسیم اوقات همیشه فرداها را روز فعالیت نعریف کرده ایم

ج) ساعات روزانه و هفتگی را قاب زمان   ندیده ام.

  وجود این سه مسئله ما را به ضایعه اتلاف زمان دچار ساخته است.بنابرین،نخستین گام جهت تکثیر زمان عبارت از تصویر واقعی و مرزبندی شده از 24 ساعت هر روز است.این نگاه خود به خود 24 ساعت موجود را به اعتباری تا مرز 35 ساعت معنادار می سازد.کافی است یک فرد به ویژه جوانان که شور و اشتیاق و شعور و رشد و بالندگی را با هم دارد،به 24 ساعت با دیده 24 فرصت قابل استفاده بنگرد و هشت ساعت مفید از آن خارج کند.بعد از یک هفته در می یابد فعالیت هایی را که قبلا در یک ماه نیز از عهده انجام آن بر نمی آمد.

پس نخستین گام تصحیح نگاه است.

به قول سهراب سپهری: جوردیگر باید دید، چشم ها را باید شست.

 سهراب گفت: تا شقايق هست زندگي بايد کرد...
گفتم سالهاست در پي يک شقايقم... من شقایقی نمیبینم!
گفت: چشمها را بايد شست، جور ديگر بايد ديد!

و به قول آندره ژید: سعی کن عظمت در نگاه تو باشد نه در آنچه می نگری. اگر زمان را با عظمت و ساعات را با دقت تفسیر کنیم،فعالیت ها روان تر و انجام پذیر تر به نظر می رسند،بسیاری از عظمت ظاهری کار ها و فعالیت ها در ترس و ابهام و عدم تقسیم بندی (فازبندی) آن ها در طول زمان ریشه دارد.کار های عظیم انکار ناپذیرند،اما انجام نا پذیر نیستند.

دکتر علي شريعتي می گوید : "در دنيايي که همه به دنبال چشمان زيبا هستند، تو به دنبال نگاه زيبا باش "

گام دوم، اولویت بندی کارها:

 طبق ضرورت ها و اهمیت ها ست،زیرا کارهای مهم در زمان های توانمندی ذهنی و جسمی با سرعت و دقت بیش تر انجام می گیرد. نباید فراموش کنیم که:

الف) ساعات اولیه بعد از ظهر بهترین وقت برای کارهای کوچکی است که بیش از چند دقیقه وقت نمی گیرد.

ب) عموما ساعات آغازی روز بهترین زمان برای انجام کارهای دقیق، ظریف و حساس است.

ج) اگر کسی کاملا از نوع و میزان اهمیت کار خود آگاهی داشته باشد، امکان این در طول روز آن را با هوش وذکاوت بیش تر، منطقی تر و در زمان کوتاتر انجام دهد، بیش تر است.

د) آینده نگری عامل حذف آینده نگرانی است. بدین سبب گفته می شود برای برنامه ریزی مؤثر و بهینه ابتدا اهداف و فعالیت های یک روز خود را مشخص سازید سپس آن ها را در چار چوب زمانی تعین کنید. این کار زمان را معنا دارتر و لحظات را بهینه تر می سازد.نا گفته پیداست می توان همگام با این کار، فعالیت های هفته و ماه را پیش بینی و تنظیم کرد.این نکات به افزایش طول زمان و ساعات می انجامد و اصطلاحا زمان را پربرکت تر می سازد.

گام سوم، تمرکز:

گام سوم در تکثیر زمان، تمرکز است. بسیاری از لجام گسیختگی ها در بحث زمان ، رهاورد نداشتن تمرکز هنگام انجام کار است و اصطلاحا تلاش های زخمی است.نداشتن تمرکز سبب می شود کاری که باید در نیم ساعت انجام شود، 2 یا 3 ساعت و چه بسا روزها به درازا کشد. این پدیده اصطلاحا سرمایه گذاری زخمی زمان خوانده می شود.

 تمرینات مدیریت و تکثیر زمان

 تمرین اول، تصویر ذهنی

  این تمرین بهتر است شب هنگام  قبل از خواب تحقق یابد و با آن که بیش از 5 دقیقه وقت نمی گیرد، در تمرکز تأثیر فراوانی دارد. چشم ها را ببندید و یک ساخنمان ده طبقه را در ذهن خود تجسم کنید. سپس به شیوه معکوس از شماره 10-1 آن را خراب کنید. البته این کار را با آدم برفی و کوه یخی هم انجام می دهند که کمی سخت تر است. اگر این کار مدتی در شب قبل از خواب انجام شود کم کم ذهن انسان به تمرکز و طبقه بندی هنگام مطالعه عادت می کند.

تمرین دوم، یاد آوری خاطرات

این روش که عارفان برای محامه نفس خویش از آن بهره می برند، ضمن باز نگری یا باز خورد از رفتارهای روزانه، عامل ایجاد تمرکز نیز به شمار می آید.قبل خواب خاطرات روزانه را به صورت فیلم که اصطلاحا فلاش بک یا عقب گرد گفته می شود،به خاطر آورید.این کار سبب پلایش ذهنی و مرتب شدن اطلاعات و معنادار شدن زمان می گردد. جالب اینکه بعد از چند روز تمرین در می یابیم برای فعالیت ذهنی آمادگی بیشتری داریم، چون اجازه داده ا یم قبل از خواب عملیات پالایش ذهن که غالبا در حافظه کوتاه مدت جمع شده است، تحقق یابد.

تمرین سوم، کلمه سازی

این روش از عوامل اصلی  کاهش زمان یادگیری و اصطلاحا برکت دهنده زمان مطالعه است. این شیوه که روش زمان شکن خوانده می شود، در یادگیری خیلی از اصول، مراحل، مفاهیم، دوره ها، اشعار و قواعد سودمند است. برای مثال، برای یادآوری دوره های پادشاهی بیش از اسلام، کافی است به واژه «مهسا» که حروف اول تمام دوره های پادشاهی ایران پیش از اسلام تا اسلام را به ترتیب در خود گنجانده است: مادها، هخامنشیان ، سلوکیان ، اشکانیان ، ساسانیان ، اسلام. نکته ی مهم که این است این دوره های حکمروایی غالبا در ذهن بیشتر ما به صورت پراکنده از دوران ابتدایی به یادگار مانده است، ولی چون واژه معین یا نظم ذهنی در غالب یک واژه یا کد خاص ندارد، هر گز قاعده مند نگردیده است. لذا،هنگام یاد گیری آن ها به حافظه بسیار فشار می آوریم و زمان فراوان صرف می کنیم، در حالی که:

الف) هم حافظه

ب) هم زمان قابل صرفه جویی است.

ج) هم فرصت ها برای فعالیت های دیگر قابل تکثیرند و نباید با پراکندگی در یادگیری متوقف شود.این مثال نشان می دهد باید برای بسیاری از مطالب،کلمه و کد ذهنی ساخت این روش در دیرباز از حوزه‏هاى علمیه معمول بوده است؛ براى مثال حروف شمسى و قمرى را با جمله (شنل زردست) که 14 حروف شمسى را مى‏نمایاند، (ز نماینده ذ، ض، ظ و س نماینده ث و ص و ت نماینده ط) به خاطر سپرده مى‏شود. بنابراین، به خاطر سپردن یک جمله ما را از رنج یادگیرى بسیارى قواعد نجات مى‏بخشد و با کاهش زمان یادگیرى فرصت‏هاى بهینه را فزونى مى‏بخشد.

پس امورى چون نظم، کلمه سازى، شعر سازى و کُد گذارى در تکثیر زمان و صرفه جویى در اوقات مفید مؤثرند.
در مقاطع مختلف تحصیلى، براى یادگیرى اصول و موارد و نام‏هاى مختلف وقت‏هاى فراوان تلف مى‏شود. کلمه سازى که تمرین چهارم از گام چهارم این مقاله است، این مشکل را حلّ مى‏کند و به تکثیر وقت و نوعى مدیریت کار آمد زمان مى‏انجامد.

پایان

فایل کامل این مقاله را از اینجا دانلود نمایید.



- نهج البلاغه / کلمات قصار 21[1]

برای استفاده بهتر و راحت تر از سیستم نظردهی لطفا وارد سیستم شده یا از طریق این فرم ثبت نام کنید.

نام*:    ایمیل*:  
نظر*:
  کد امنیتی:   

1391/12/19 - 10:36:13
شفیعی

با سلام، تقدیر و تشکر از استاد ارجمند جناب آقای دکتر پارسا
مطالب مقاله بسیار مفید، جامع و نو بود.
به امید موفقیت روز افزون شما

1392/1/3 - 4:8:38
وحید

با سلام
خیلی متشکر
واقعا قابل استفاده و دقیق بود کمتر می شه یه همچین دید کاربردی به زمان و برنامه ریزی رو پیدا کرد.